Bình giảng bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ của Hàn Mặc Tử hay nhất – Ngữ văn lớp 11

Đề bài: Bình giảng bài thơ “Đây thôn Vĩ Dạ” của Hàn Mặc Tử.

Bài giảng Đây thôn Vĩ Dạ – Cô Thúy Nhàn (giáo viên )

Ai đã từng say trăng như Hàn Mặc Tử? Cả một thế giới trăng trong thơ ông:

“Trăng nằm trên cành liễu

Đợi gió đông về thảnh thơi…”

(Bẽn lẽn)

“Bỗng đêm nay trước cửa bóng trăng quỳ

Cúi mặt xuống và uốn cong theo hình dáng cây liễu.”

(Xin hãy nhập hồn tôi)

“Trăng hoa leo chạm gối”

Gió lùa qua cửa nghiến chăn”.

(Đêm không ngủ)

Nhà thơ còn nói về thuyền trăng, sông trăng, sóng trăng… Cả một thế giới hư ảo, diệu kì. Thơ Hàn Mặc Tử tràn ngập ánh trăng, thể hiện một tâm hồn “say trăng” với tình yêu thiết tha với cuộc đời, vừa thực vừa mộng. Ông là một trong những nhà thơ tiêu biểu nhất của phong trào Thơ mới (1932 – 1941). Với 28 tuổi đời (1912-1940), ông đã để lại cho nền thơ ca nước nhà hàng trăm bài thơ và một số vở kịch thơ đặc sắc. Thơ ông như chảy ra từ máu và nước mắt, với nhiều hình ảnh kinh dị. Chưa ai viết hay về mùa xuân và thiếu nữ (“Mùa xuân chín”), về xứ Huế đẹp và thơ mộng (“Đây thôn Vĩ Dạ”) như Hàn Mặc Tử.

“Đây thôn Vĩ Dạ” trích trong “Tuyển tập thơ điên” xuất bản năm 1940, sau khi nhà thơ qua đời. Bài thơ nói rất hay về Huế, về phong cảnh thiên nhiên hữu tình, về con người xứ Huế, đặc biệt là những cô gái duyên dáng, đa tình và đáng yêu. Hàn Mặc Tử viết về một tình yêu – tình yêu đơn phương, nồng nàn nên thơ, lung linh trong sáng và huyền ảo. Đoạn thơ thể hiện một nỗi bâng khuâng, một niềm khao khát hạnh phúc của nhà thơ đa tình, có nhiều nhân duyên với cảnh và người Vĩ Dạ.

Câu thơ đầu của khổ thơ đầu vừa “ngọt ngào” như một lời mời gọi, vừa vui mừng gặp gỡ, vừa nhẹ nhàng trách móc người thương bao nhớ nhung, chờ đợi. Giọng thơ nhẹ nhàng, đằm thắm, trìu mến: “Sao anh không về chơi thôn Vĩ?”. Có rất xa. Những cảnh xưa người xưa thấp thoáng trong những vần thơ đẹp với nỗi nhớ da diết. Bao kỉ niệm ùa về trong hồn thơ. Nó gắn liền với cảnh sắc miệt vườn và con người xứ Huế mộng mơ:

“Nắng hàng cau mới ngước mặt lên

Vườn ai xanh như ngọc

Lá tre che ngang mặt chữ hoàn chỉnh”.

Cảnh được nhắc đến là một buổi bình minh tuyệt đẹp ở thôn Vĩ. Nhìn từ xa, nhà thơ đang say sưa ngắm những ngọn cau, những tàu cau lấp lánh dưới nắng mới, “nắng mới” rực rỡ. Hàng cau cao vút là hình ảnh quen thuộc của thôn Vĩ Dạ từ bao đời nay. Hàng cau như chào, như vẫy gọi.

Xem thêm bài viết hay:  Bình luận câu tục ngữ "Ăn cỗ đi trước, lội nước đi sau" hay nhất - Văn mẫu lớp 7

Quên màu xanh ở đây đi. Nhà thơ sâu lắng thốt lên khi đứng trước một vườn Vĩ Dạ xanh mướt: “Vườn ai xanh như ngọc”. Sương đêm ướt đẫm cỏ cây hoa lá. Màu xanh mỡ màng, non mơn mởn, óng ả dưới ánh mai hồng, trông “mượt” một màu xanh ngọc bích. Đất đai màu mỡ, khí hậu điều hòa, con người cần mẫn chăm bón thì màu đất mới “xanh như ngọc”. Thiên nhiên rực rỡ, trẻ trung và tràn đầy sức sống. Nói về màu xanh ngọc bích, Xuân Diệu (1938) cũng đã viết: “Đổ trời ngọc bích qua kẽ lá…” (“Thơ tình”). Hai từ “vườn ai” gợi lên bao sự ngỡ ngàng, thất thần. Câu thơ thứ tư tả thiếu nữ bên khóm trúc trong vườn xuân: “Lá trúc che mặt phông”. Mặt trái xoan, mặt phấn son, mặt búp sen là vẻ đẹp của một mỹ nhân. Khuôn mặt chữ điền là khuôn mặt đầy đặn, vuông vức và phúc hậu. “Lá tre che ngang” là nét vẽ độc đáo đã làm nổi bật vẻ đẹp của người con gái Huế duyên dáng, dịu dàng, kín đáo, đằm thắm. Hàn Mặc Tử đã hơn một lần nói về tre và những cô gái. Khóm tre như bóng mát xanh che chở cho một tình yêu đẹp đang chớm nở:

“Thầm thì với ai ngồi dưới lũy tre

Nghe có vẻ ngọt ngào và ngây thơ.”

(Mùa xuân đã chín)

Hai câu đầu, ba và bốn trong khổ thơ đầu tả hàng cau, tả nắng, tả vườn, tả tre và thiếu nữ với một cách phối màu nhẹ nhàng, thoáng đãng, ẩn hiện, mơ hồ. Đặc sắc nhất là hai hình ảnh so sánh và ẩn dụ (xanh như ngọc…, mặt chữ điền). Cảnh và người ở Vĩ Dạ thật hiền hòa, thân thiện và dễ mến.

Vĩ Dạ – một ngôi làng nằm bên bờ Hương Giang, ngoại ô cố đô Huế. Vĩ Dạ đẹp với con đò thơ mộng, vườn cây xanh tươi bốn mùa, hoa trái xum xuê. Những ngôi nhà xinh xắn thấp thoáng sau những hàng cau, rặng tre nhưng nơi đây vẫn thường hát bài nam ai, nam bình qua âm thanh huyền ảo, du dương của tiếng đàn tranh. Đây thôn Vĩ Dạ đẹp và thơ mộng. Hàn Mặc Tử đã tặng Vĩ Dạ bài thơ đẹp nhất bằng tất cả tình cảm yêu thương của mình. Đã bao năm rồi Huế và Vĩ Dạ xa cách. Tuy nhiên, cảnh vật và con người thôn Vĩ vẫn được nhà thơ bao dung, càng trở nên lung linh huyền ảo, thể hiện niềm mong mỏi tha thiết được trở về cố đô thăm lại cảnh xưa. Bức tranh tâm trạng ấy đã được thể hiện một cách tài tình qua bức tranh thôn Vĩ hữu tình, thơ mộng.

Xem thêm bài viết hay:  Nghị luận Khi người chỉ sống vì mình, thì trở thành người thừa với những người còn lại hay nhất

Khổ thơ thứ hai nói về cảnh mây trời, sông nước. Một không gian nghệ thuật thoáng đãng, mơ hồ, xa xăm. Hai câu năm, sáu là bức tranh miêu tả gió, mây sông và hoa (hoa ngô đồng). Giọng thơ nhẹ nhàng, hơi buồn. Nghệ thuật tương phản tạo nên bốn cảnh vật hài hòa, cân đối, sinh động. Gió và mây lùi xa như tình yêu của nhà thơ, tưởng gần mà xa, xa lắm. Dòng sông Hương êm đềm trôi lặng lẽ, trong tâm trí nhà thơ trở nên “buồn thiu”. Những bông hoa ngô, nhẹ nhàng đung đưa trong gió. Nhịp điệu nhẹ nhàng, thơ mộng của miền sông Hương, núi Ngự được miêu tả thật tinh tế! Những ám chỉ lôi cuốn gợi lên bao câu hỏi mơ mộng. Mênh mông cách biệt… như trái tim, như khối óc thi nhân:

“Gió theo gió, mây theo mây”

Nước buồn, bông ngô đung đưa”.

Hai câu tiếp theo, nhà thơ tự hỏi “ai” hay tự hỏi mình khi nhìn thấy hay nhớ lại hình ảnh con thuyền mơ màng trên sông trăng. Dòng sông Hương quê tôi trở thành “sông trăng”. Hàn Mặc Tử với tình yêu Vĩ Dạ đã làm nên bài thơ hay về sông Hương với những con thuyền ngủ dưới trăng. Nguyễn Công Trứ từng viết: “Gió trăng chứa đầy thuyền”. Hàn Mặc Tử cũng đóng góp cho thơ ca Việt Nam hiện đại một câu thơ thất ngôn độc đáo:

“Thuyền ai cập bến sông trăng

Cõng trăng đêm nay?”.

Tâm hồn nhà thơ xao xuyến khi nhìn dòng sông trăng và con thuyền. Thuyền tôi hay “thuyền ai” vừa quen, vừa xa lạ. Chất thơ kỳ ảo trong “Đây thôn Vĩ Dạ” chính là ở những chất liệu thơ ấy. Đoạn thơ miêu tả một hồn thơ rung động trước vẻ đẹp thơ mộng của xứ Huế miền Trung, thể hiện một tình yêu thầm kín, dịu dàng, mơ màng và thoáng chút buồn. Ở đây, bức tranh tâm trạng tràn ngập ánh trăng, thấm đẫm nỗi buồn cô đơn của khách đa tình.

Khổ thơ thứ ba nói về cô gái Huế và tâm trạng của nhà thơ. Cùng thời, nhà thơ Nguyễn Bính đã viết về thiếu nữ sông Hương: “Thiếu nữ sông Hương – Làn da thơm là phấn, má hồng là son.”. Vĩ Dạ mưa nhiều, buổi sáng và buổi chiều rất nhiều sương mù. “Sương khói” trong Đường Thi thường gắn liền với tình yêu quê hương, ở đây sương khói đã làm mờ áo em trắng, nhìn hoài vẫn không nhận ra bóng dáng em. Người phụ nữ Huế thanh thoát, trong suốt, kín đáo và duyên dáng. Gần mà xa. Thực mà mơ. Câu thơ ấp úng, nghiền ngẫm. Ta biết Hàn Mặc Tử đã từng có một mối tình đơn phương rất đẹp với một cô gái Huế có tên là hoa khôi. Phải chăng nhà thơ đang nói về tình yêu này?

Xem thêm bài viết hay:  Top 3 Phân tích bài Vĩnh biệt cửu trùng đài của Lưu Quang Vũ hay nhất - Ngữ văn lớp 11

“Khách đường xa, khách đường xa,

Áo sơ mi của tôi quá trắng để nhìn thấy

Sương mù ở đây

Có ai biết chữ đậm không?”.

“Mơ khách đường xa, khách đường xa… ai biết… ai có…” Những ám chỉ, luyến láy ấy tạo nên một giai điệu sâu lắng, êm dịu, mênh mang. Khoảng cách và nỗi buồn chia ly dường như kéo dài trong không gian và thời gian vô tận. Người đọc càng thêm thương cảm cho nhà thơ tài hoa, đa tình nhưng kém may mắn, từng say đắm mối tình đơn phương mà suốt đời phải sống trong cô đơn, bệnh tật.

Cũng cần nói đôi lời về chữ “ai” trong bài thơ này. Cả bốn lần từ “ơi” hiện lên mơ hồ, ám ảnh: ”Vườn ai xanh như ngọc?” – ”Thuyền ai đậu bến sông trăng?” – ”Ai biết tình ai có đậm đà?”. nói về là một người đi xa, trong nỗi nhớ nhung, trong tuyệt vọng.. Nhà thơ luôn cảm thấy mình lạc lõng, lạc lõng trước mối tình đơn phương.. Nhà thơ luôn cảm thấy mình lạc lõng, lạc lõng trước một tình yêu đơn phương như có phai mờ theo sương khói?

Hàn Mặc Tử đã để lại cho chúng ta một bài thơ tình hay và cảm động. Cảnh và người, mộng và thực, nồng nàn và buồn bã, ngỡ ngàng và dửng dưng,… biết bao hình ảnh, cảm xúc đẹp mà buồn hội tụ trong ba khổ bảy chữ, câu văn vẹn toàn.

“Đây thôn Vĩ Dạ” là một bài thơ tình tuyệt tác. Màu xanh ngọc bích của vườn ai, thuyền ai cập bến sông trăng, màu trắng áo em như dẫn ta về thôn Vĩ Dạ khói lửa, một thời đã xa, tìm bóng giai nhân, thương nhớ. Trang Chủ. Có tài thơ, đa tình nhưng bạc mệnh. Bức tranh tâm trạng trong “Đây thôn Vĩ Dạ” đọng lại mãi trong lòng ta. Nhà thơ Thu Bồn nói thay chúng tôi:

“Xin chào Huế khi bạn đến

Trong một ngàn lần tôi nhớ trong một giấc mơ

Tôi rất thật, nhưng mặt trời mờ

Xin đừng nhầm tôi với cố đô.”

(Tạm biệt)

Xem thêm các bài văn mẫu về phân tích và lập dàn ý tác phẩm lớp 11:

Giới thiệu về kênh Youtube

day-thon-en-da.jsp

Các bộ đề lớp 11 khác

Viết một bình luận